زيستن تنها تنفس در هوای
گل نرگس است اینک و در
هر آنی برای آن قامت
آسمانی شش گلبرگ
سبز آرزو می کنیم
باغبانش باشو نگهبانش
پیشوایش باشو یاریگرش
رهنمایش باشو نگهدارش
تا غنچه وجودش در زمین فراگیر کنیم
و عطر حضورش را جاودانی کنیم .
اي رحيم
تحصیل علم و دانایی لازم است اما به تنهایی کافی نیست. آن چه ما را به سعادت می رساند عمل عالمانه است. در مباحث اخلاقی نیز تنها شنیدن و یاد گرفتن کافی نیست بلکه باید سعی کنیم تا به آن چه فرا گرفته ایم عمل کنیم .برای این کار باید از نکات کوچک تر شروع کنیم و در طول روز به آن حساسیت نشان دهیم. و گرنه مانند کسی خواهیم بود که فقط می داند که بیمار است و برای در مان خود اقدامی نمی کند. پس بیاییم عمل کنیم چرا که به عمل کار برآید . تمرین کنیم تمرین انسان را می سازد و آماده مراحل بعدی و کارهای بزرگ تر می کند.
فراغت وقت
حضرت امام (ره) درباره فراغت قلب در نماز و عبادت فرموده است:
انسان باید به خداوند دل بدهد و این امر به سهولت امکان ندارد. این حالت را خود دریافته ایم که هنگام نماز همه جا هستیم به جز نماز.خاطرات و افکار مختلف در نماز برای انسان پیش می آید.
بسیاری از پرسش ها در این زمینه است که در حال عبادت چگونه خواطر ذهنی خود را کنترل کنیم. برای فراغت قلب در نماز٬ مقدمه ای نیاز است. حضرت امام (ره) می فرماید: مقدمه فراغت قلب ٬ فراغت وقت است یعنی باید فرصتی را به طور اختصاصی برای خداوند در نظر گرفت و نماز که خود زمان خاصی دارد باید در اول وقت خوانده شود.
از جمله اموری که در توجه به نماز و قبولی آن موثر است سلام و صلوات بر پیامبر گرامی (ص) است . عامل موثر دیگر سلام به بقیه الله الاعظم (عج) است که در دعای ندبه آمده است:
« اللهم ... اجعل صلاتنا به مقبوله ». و سومین عامل موثر سلام به حضرت امام حسین(ع) است . چون اقامه دین و نماز و آن چه از دین داریم به سبب مجاهدت اباعبدالله الحسین(ع) است. وقتی این کار را تجربه می کنیم لذت نماز را حقیقتاْ احساس خواهیم کرد. بسیار بد است که انسان به نماز بایستد اما نداند چه می کند.
زمانی که مرحوم آیت الله شفتی(ره) از دنیا رفت سراغ خدمتکار ایشان رفتند که البته فرد ساده ای بود . سوال کردند: آقای شفتی را چگونه یافتی؟
گفت : آقا خیلی خوب بود اما از نیمه شب به بعد دیوانه می شد! ابتدا بسیار گریه می کرد و بعد به نماز می ایستاد. وقتی تکبیر می گفت «الله اکبر » را خیلی می کشید. پرسیده بودند که چرا آن را می کشید؟ ایشان پاسخ نمی داد. بعدها به یکی از افراد گفته بود که هنگام تکبیر نماز از خود بی خود می شوم و دیگر نمی فهمم که چه می کنم؟
قدری باید دل داد. اگر او را داشته باشیم او نیز تا انتها با ما خواهد بود و گرنه محروم می مانیم. برای حضور قلب در نماز لازم است همواره به یاد خدا باشیم و هیچ گاه او را از یاد نبریم . حضرت اباعبدالله (ع) در میدان کارزار و جنگ با دشمن و در سخت ترین موقعیت نماز را رها نکرد. کسی که خدا برای او مهم است لحظهای از یاد او غافل نمی شود. راوی می گوید که در آخرین لحظات بر حضرت وارد شدم و دیدم که ایشان در گودی قتلگاه افتاده است . او بهترین بستگان و یاران را از دست داده و شهادت آنها را نظاره گر بوده و خود آنان را به « خیمه الشهداء » آورده است. واقعاْ قابل تحمل نیست که پدری شاهد کشته شدن فرزندش باشد اما برای امام حسین(ع) چه قدر این لحظات سخت تکرار شده و همه این حوادث تلخ در یک نیم روز اتفاق افتاده است. حضرت علی اکبر (ع) در مقابل دیدگان پدر شهید شد و حضرت علی اصغر(ع) نیز به روی دستان مبارک ایشان به شهادت رسید.
روای در ادامه می گوید: اما دیدم که حضرت با تمام این توصیفات در آخرین لحظات زیر لب می گوید: « صبراْ علی قضائک یا ربّ لا اله سواک یا غیاث المستغیثین در مقابل قضا و قدر تو شکیبا هستم ای پروردگار ! به جز تو خدایی نیست.ای فریاد رس دادخواهان». حضرت در این لحظات نیز از یاد خدا غافل نیست.
اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم واحشرنا معهم و العن اعدائهم
یکی از علما فرموده اند : هر روز صد مرتبه صلوات با « و عجل فرجهم » بفرست همه کارهایت اصلاح می شود
دعا به جهت سلامتی و تعجیل در فرج آقا امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف خصوصا ، هنگام اذان و پرداخت صدقه ، همواره باعث می شود مورد لطف آن حضرت باشیم
توجه به وقت نماز
فریضه نماز از جمله عبادات مورد تاکیدی است که باید وقت آن را در نظر گرفت و با گذاشتن فرصتی مناسب بری آن به موقع آن را به جا اورد. باید هنگام اذان مشغول هر کاری هستیم ان را رها کنیم و به نماز بپردازیم چرا که هیچ کاری در هنگام نماز برکت ندارد. اگر وقت نماز را رعایت کردیم به آثار بسیار آن پی خواهیم برد.
بیشتر بزرگان از همین نماز اول وقت شروع کرده اند . اخرین سفازش حضرت امام صادق(ع) نیز این است که نماز را سبک نشمارند و آن را جدی بگیرید. اگر به وقت نماز اهمیت دهیم پس از مدتی شاهد برکت در کارها خواهیم بود. کسانی که چنین کرده اند بسیار موفق شده اند.
یکی از آقایان در توصیف مرحوم آیت الله دستغیب نقل می کرد که این شهید بزرگوار از جمله کسانی بود که به نماز بسیار اهمیت می داد. او می گوید: در سفری که با شهید دستغیب به مکه داشتیم وقتی به فرودگاه رسیدیم تا کارهای مقدماتی پرواز را انجام دهیم همین که ماشینها آمدند تا مسافران را به سمت هواپیما ببرند مکبر اذان گفت.
از ان جا تا جده حدود دوساعت بیشتر راه نیست. همه گفتند که نماز را در جده می خوانیم اما آقای دستغیب فرمود: من نمازم را می خوانم. هرچه دیگران گفتند که هواپیما برای شما نمی ایستد فرمود: می خواهد بماند می خواهد برود. گفتند حج شما خراب می شود. فرمود: نماز اول وقتم خراب می شود. هرچه کردیم ایشان حاضر نشد نماز را تاخیر بیندازد و به نماز ایستاد. ما داخل هواپیما شدیم. برخی هم حرص می خوردند که چرا آقای دستغیب چنین کرد! هر کس به گونه ای اعتراض می کرد. پس از لحظاتی متوجه شدیم که هواپیما حرکت نمی کند.
بلند گوی فرودگاه اعلام کرد که با عرض معذرت هواپیما نقص فنی پیدا کرده است و پرواز اندکی تاخیر خواهد داشت. ما هم با کمال شرمندگی برگشتیم. ایشان فرمود: من برای خدا ایستادم خدا هم هواپیما را برای من نگه داشت.
البته در جاهایی می شود نماز را به تاخیر انداخت به عنوان مثال برای احقاق حق مظلوم که مساله مهمی است اما بسیاری از ما در تطبیق اهم و مهم دچار مشکل می شویم و معمولا کارهای ما از نماز مهم تر نیستند.
برای آنکه حالت حضور در پیشگاه الهی حاصل شود، باید از با الله ، یعنی امام زمان(عج) وارد شد.
باید در شبانه روز برای سخن گفتن با امام زمان(عج) خود اختصاص داد. البته هرگاه که انسان مشکلات بیشتری پیدا میکند، وقت کمتری می گذارد. اما به هرحال ، بادید وقت گذاشت تا آب حیات به گیاه روحمان برسد تا مبادا خشک شود.
در این صورت ، بعد از مدتی ، انسان احساس میکند که گویا خود او در این کار نقشی ندارد و امام دست او را گرفته است، از این رو، برنامه او تغییر میکند. چرا ما چنین نکنیم؟ آیا عاشق انسانی عادی شدن، فایده ای دارد؟ او که خود در راه مانده است و حال و روز ما را نمی فهمد، چگونه می تواند دست ما را هم بگیرد. او هم فقیری مانند ماست. پایان این دلبستگی های دنیوی چیست؟
بنابراین ، باید به کسی متصل شد که در سختی و راحتی و پنهان و آشکار، با یک صدا، به ما توجه کند، به فریادمان برسد و مشکلاتمان را حل کند. و او کسی نیست ، چز امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف که باب خداوند است. پس راه رسیدن به خدا و حضور در پیشگاه او،پیوستن به امام است.
توجه به ارزش عبادت
از جمله نکاتی که در روایات آمده و بر آن تاکید شده، این است که در عبادات و به ویژه در نماز ، سعی ر حضور قلب ، عبادت قیمتی ندارد حال ، سوال این است که حضور قلب چگونه حاصل می شود؟
دو امر ، باعث حضور قلب می شود، یکی آن که به عبادتی که قصد انجام آن را داریم ، اهمیت دهیم . باید تلاش کنیم که توجه به نفس عبادت زیاد شود،یعنی به راستی ان عبادت را مهم تلقی کنیم، و تنها آن را برای ثوابش انجام ندهیم.
هنگامی که انسان به نماز می ایستد ، بداند که در مقابل چه کسی ایستاده و چه می خواهد؟
توجه داشته باشد که حضرت حق، برای او ارزش قائل شده که فرموده است :« به هنگام ظهر ، شب ، صبح، نیمه شب و ... اگر خواستی با من سخن بگویی، آزاد هستی».
انسان هیچ گاه نباید از یاد خدا غافل شود. متاسفانه نمی توانیم ارزش این کار را در این عالم بفهمیم ، بلکه تنها در عالم آخرت به ارزش آن پی می بریم. یکی از استادان نقل می کرد که در خواب، مرحوم آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری (ره) را دیدم. پرسیدم : آیا شما در ان عالم عذاب هم می شوید؟ فرمود: یک عذاب دارم و آن این حسرت و غصه است که چرا بیشتر به یاد خدا نبوده ام. دلم برای آن لحظاتی می سوزد که به یاد خدا نبودم. این بزرگ ترین عذاب برای من است.
به راستی چرا انسان تا زمانی که در این عالم به سر می برد، به یاد و ذکر خدا توجه ندارد. باید بدانیم که اگر در این دنیا نتوانستیم خدا را یاد کنیم ، در ان دنیا نیز فرصتی داده نمی شود.
بیاییم در شبانه روز ، فرصتی را به او اختصاص دهیم. در هنگام ظهر ، اگر هم کاری داریم، به نماز اهمیت بیشتری بدهیم، چون هیچ کاری مهم تر از نماز و ملاقات با خدا نیست. این کار اثر دیگری نیز دارد، به ویژه برای کسانی که خانواده تشکیل داده اند، چرا که فرزندانشان نیز اهل نماز شده و برای نماز اهمیت قائل می شوند.
یکی از علل بی توجهی فرزندان به نماز، این است که هنگام نماز هر یک از پدر و مادر به کاری مشغول اند و لذا فرزند می پندارد که شاید نماز اهمیت چندانی ندارد. والا اگر بزرگ ترها به نماز بایستد، کودکان نیز می ایند. متاسفانه، بسیاری از خانواده ها به این امر چندان توجهی ندارند، اما آیا به راستی در برابر امور مادی و دنیوی نیز همین گونه ایم؟ اگر از کسی وعده ای بگذاریم تا مبلغی پول از او بگیریم تا مبلغی پول از او بگیریم، دیر و زود آن برای ما مهم نیست؟
ادامه دارد.....
فراغت دل مقدمه نماز
در روایت شریفی که از امام صادق(ع) نقل شده ، چنین امده است:
در تورات نوشته شده است : ای پسر آدم ، فارغ شو از برای عبادت من ، تا پر کنم قلب تو را از بی نیازی و واگذار نکنم تو را به سوی طلب خویش ، و بر من است که ببندم راه فقر تو را و پر کنم دل تو را از خوف خویش ، و اگر فارغ نشوی برای عبادت من ، پر کنم دل تو را از اشتغال به دنیا ، پس از آن نبندم راه فقر تو را واگذار کنم تو را به سوی طلبت.
اصول کافی جلد ۲ صفحه۸۳
باید به عبادت دل داد و دل بسته آن شد. حضرت امام (ره) در ذیل این حدیث می فرماید: خداوند به حضرت موسی فرمود: برای عبادت من فراغت پیدا کن یعنی به امر دیگری مشغول نشو.
فراغتی را هم که خواسته اند ، فراغت قلب است یعنی دل انسان از توجه به غیر خدا منصرف باشد و آنها را در خود جای ندهد.
راهی برای فراغت دل
این که چه کنیم تا دل ما برای عبادت خدا ، فارغ شود با توجه به این که اولا ، فراغت برای عبادت ، زمانی حاصل می شود که دل از وابستگی ها رها گردد. و ثانیا ، فراعت وقت نیز لازم است ، مساله ای است که در این جا درباره آن بیشتر توضیح خواهیم داد.
ادامه دارد.
عبادت به معنای نوعی ارتباط خاص بین عبد و معبود است که در قالب های خاصی انجام می شود. این قالب و شکل را شارع مقدس خود بیان کرده است. آن چه علاوه بر قالب و شکل عبادت بسیار مهم است ، روح عبادت است، و در این میان موضوع حضور قلب در عبادات از اهمیت والایی برخوردار است و ما به حول و قوه الهی در این مبحث به آن می پردازیم.
بیشتر مردم در پی آن هستند تا بدانند که حضور قلب در عبادت، به وبژه نماز چگونه حاصل می شود؟ آیا ائمه معصومین علیهم السلام آن را بیان کرده اند؟ این مشکل تقریبا عمومی است. نمازهای ما ، به راستی نماز نیست. یعنی عبادت نیست ، چرا که آثار آن در زندگی ما متجلی نمی شود. نماز چنان که در قرآن شریف آمده باید انسان را از کار زشت باز دارد:
ان الصلاه تنهی عن الفحشاء والمنکر
نماز انسان را از کار زشت و ناپسند باز می دارد.
عنکبوت آیه ۴۵
اما ما معمولا چنین اثری را در خود نمی بینیم ۷ پس معلوم می شود نماز ما ، نماز نیست . البته باید به همین نماز هم اهتمام ورزید، وگرنه کافر می شویم ، اما همواره باید در پی آن باشیم که در وجو خود، شور و حالی ایجاد کنیم. به هر حال ، اگر به ان چه در این مجال بیان می کنیم، عمل شود - که بخش عمده آن برگرفته از کتاب شریف شرح چهل حدیث مرحوم حضرت امام خمینی (ره) است - ان شالله بسیار مفید خواهد بود.
ادامه دارد.
سلام
دوباره اومدم این وبلاگ را آپ کنم البته بیشتر برای خودم می نویسم تا شاید رستگار شوم.
داشتم کتاب لذت حضور نوشته حجت الاسلام دکتر مرتضی آقا تهرانی را مطالعه می کردم با خودم فکر کردم هم بخوانم و هم بنویسم تصمیم گرفتم توی ولاگ بنویسم تا همه استفاده کنند.